Eikenprocessierups
Aanpak Eikenprocessierups in 2026
Het Eikenprocessierupsteam (EPR-team) van de gemeente is, samen met externe deskundigen, in maart weer begonnen met de monitoring van de ontwikkeling van de rups. Zo kan de zogeheten ‘plaagdruk’ worden ingeschat en kunnen we maatregelen zo nodig bijstellen. De rupsen moeten eerst uit de eitjes komen en dan gaan eten. Na deze periode krijgen ze hun brandhaartjes (na de derde vervelling). Die brandhaartjes zorgen bij mensen voor gezondheidsklachten, zoals hevige jeuk en irritatie van huid en slijmvliezen.
Als je hinder ondervindt van de Eikenprocessierups in je omgeving, kun je een melding maken bij de gemeente via https://www.valkenswaard.nl/melding-maken.
Afbouw inzet biologisch bestrijdingsmiddel
De overlast van de Eikenprocessierups is de afgelopen jaren veel minder dan in 2019 en 2020 toen er echt sprake was van een plaag. We kregen veel minder meldingen en daarom bouwen we de bestrijding met het biologische bacteriepreparaat Xentari steeds verder af. We bestrijden alleen nog op plekken met eikenbomen waar veel mensen voorbijkomen, zoals in de buurt van scholen, bij verenigingen en langs drukke fiets- en wandelpaden. Het gezondheidsrisico is op die locaties groter, als ze met de processierups in aanraking komen.
Meer natuurlijke bestrijding
Om natuurlijke bestrijding tot een succes te maken, planten we speciale bloembollenmengsels, zaaien we wildbloemen en passen de vaste beplanting waar nodig aan. Zo trekken we de natuurlijke vijanden van de Eikenprocessierups aan.
Bloembollen en wildbloemen zijn natuurlijk prachtig om te zien. Een bijkomend positief effect is dat ze zorgen voor voedsel voor insecten. Ze leveren daarmee een grote bijdrage aan biodiversiteit. Minder maaien, ‘grasbaarden’ laten staan rond bomen en ruigtes creëren in hoekjes van parken en op grasveldjes, helpt daar ook bij. Insecten voelen zich comfortabel in een omgeving met wildere begroeiing. Dat geldt ook voor de natuurlijke vijanden van de Eikenprocessierups.
Mezenkastjes
Mezen zijn belangrijke natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. In het broedseizoen voeren zij hun jongen honderden rupsen per dag. Door inwoners mezenkastjes te laten ophangen, vergroten we het aantal broedplekken voor kool- en pimpelmezen en daarmee de natuurlijke bestrijding. De gemeente heeft zelf ook zo’n 200 nestkastjes in de openbare ruimte hangen. In 2020 zijn we begonnen met zelf ophangen en uitdelen aan inwoners. Inmiddels zijn er 425 mezenkastjes aan inwoners uitgereikt. Het IVN Valkenswaard-Waalre stelt bij haar (drie)jaarlijkse vogeltellingen vast dat de mezenpopulatie in Valkenswaard aanzienlijk is toegenomen, wat het effect van het gratis verstrekken van mezenkastjes onderstreept. De vogeltellingen worden uitgevoerd binnen een wettelijk kader volgens de richtlijnen van Sovon vogelonderzoek Nederland.
Wil jij ook meehelpen aan de natuurlijke bestrijding van de eikenprocessierups én het aantal vogels in onze gemeente vergroten? Hang dan ook een mezenkastje in je tuin! Het biedt vogels bescherming tegen de natuurelementen, katten en (roof)vogels. Ze kunnen er nestelen, broeden en hun jongen groot brengen. Vraag een gratis kastje aan via een mailtje naar groen@valkenswaard.nl (zolang de voorraad strekt)!
Minder rupsen door broedkasten
Het ophangen van broedkisten met oude nesten trekt sluipvliegen en sluipwespen aan. Deze insecten gebruiken de oude nesten om hun eitjes in af te zetten. De uitgekomen larven parasiteren vervolgens op jonge eikenprocessierupsen. De eikenprocessierupsen kunnen niet uit de kastjes en gaan dood. De parasitaire vliegen of wespen kunnen er wel uit en gaan op zoek naar nieuwe nesten van de EPR en infecteren deze weer, zodat de eikenprocessierupsen meteen besmet worden en doodgaan. Zo worden natuurlijke vijanden versterkt waar ze het meest effectief zijn. In Valkenswaard hangen sinds 2024 zo’n 30 van die broedkisten, de locatie van de broedkasten vind je op deze interactieve kaart.